SOSYOLOJİK BİR BAKIŞLA HZ. MUHAMMED’İN PSİKOLOJİK SAVAŞ VE PROPAGANDA TAKTİKLERİ

Author:

Number of pages: 203-222
Year-Number: 2020-29

Abstract

Psikolojik savaş ya da propaganda anlamı taşıyan bir takım dinsel eylem ve ritüellerin sosyolojik bir bakışla ele alınması, önemli araştırma konularından biridir. Bu perspektiften bütün dinsel sembol ve ritüellere bakıldığında bunların göründüğünün dışında ayrıca topluma vermek istedikleri birçok deruni, gizemli ve sözsüz mesajlar içerdikleri göze çarpmaktadır. Bu bağlamda Hz. Muhammed’in düşmanları korkutmak ve sindirmek için savaşlarda ateş yakması, tekbir getirmesi, şairlerden yararlanması vb. gibi uygulamalar, bunlardan bazılarıdır. Bu tür eylemler, psikolojik savaş mantığı içerisinde düşmanlara bir korku verilerek onların savaşma azim ve moralini bozmaya yöneliktir. Bunlar yanında İslam’da beş vakit, Cuma ve bayram namazlarının topluca (cemaatle) kılınmasının, bir ibadet olmasının yanında ayrıca düşmanlara karşı kalabalık, güçlü ve heybetli görünme gibi bir anlamı da vardır. Diğer yandan daha büyük bir insan kitlesi ile gerçekleştirilen hac ibadetinde bu güçlü ve görkemli görünme anlayışı, doruk noktasına ulaşmaktadır. Çünkü bu ibadetteki eylemler, uluslararası bir nitelik kazanarak evrensel bir gösteriye dönüşmektedir. Özellikle de telbiye, iztiba, remel, hervele, şeytan taşlama vb. gibi sembolik söylem ve eylemlerin bir gösteri/gösteriş anlamı taşıdığı anlaşılmaktadır. Zira Hz. Muhammed,  Müşriklere karşı güçlü, heybetli, azimli ve kararlı görünmek için tavafta bizzat iztiba ve remel, sa’yda hervele yapmış ve ashabına da tavsiye etmiştir.

Keywords

Abstract

It is one of the important research subjects to consider a set of religious action and rituals with a meaning of pyschological war or propaganda in a sociological viewpoint. When all of the religious symbols and rituals are considered from this perspective, it attracts the attention that they include many spiritual, mysterious and nonverbal messages that they desire to give to the society except from these symbols and rituals. In this context, the implementations such as making a fire, saying Allahuekber, getting benefit from poets are some of them that Muhammad used during wars in order to frighten and settle the enemies hash. Such kind of actions are associated with weakening the enemies’ resolve and demoralizing them to wage war as the enemies are frightened in a pyschological war logic. Furthermore, the performance of five-time, Friday salaats and salaat al eid in Islam with the community has also meaning such as looking crowded, strong and stupendous against the enemies beside being a worship. On the other hand, this percept of seeming strong and magnificent in the hadj worship which is made with greater crowd of people reaches to the peak point. Since the actions in this worship turn into a universal show by gaining an international quality. Especially, it is understood that the symbolical statements and actions such as talbiyah, iztibah, remel, herwele, stoning the devil have a meaning of show/ vanity. Since Muhammad personelly made the iztibah and remel, herwele in sa’y in order to seem strong, stupendous, determined and decisive against the polytheists and he recommended them to his companions.

Keywords