KEHF SÛRESİ BAĞLAMINDA HZ. MÛSÂ VE SÂLİH KUL (HIZIR) KISSASI VE ANTAKYA’DA HIZIR İNANCININ SOSYO-KÜLTÜREL ETKİLERİ

Author:

Number of pages: 228-243
Year-Number: 2015-18

Abstract

Anadolu’da İslam’la ilk tanışma özelliğine sahip şehir olan Antakya, tarihin akı- şında uzun süreden beri Müslümanların yaşadığı bir şehirdir. Antakya’nın toplumsal dokusu ve kültürünün ana yapısı İslamiyet ile şekillenmiştir. Bu duruma etki eden faktörlerden biri de İslam öncesi dönemde de Antakya ve çevresinin tarihte dinî-tarihî kimliğe sahip değerli şahsiyetlerin yaşadığı bir bölge olması- dır. Ayrıca sahabe döneminden günümüze çeşitli alanlarda İslamiyet’e hizmet etmiş birçok değerli şahsiyet bu bölgede yaşamıştır. Müslümanlar, ilk olarak 638 yılında Hz. Ömer (v. 644) döneminde bu şehri fethederek buraya iskân edilmişlerdir. Daha sonraları Antakya; hadis, fıkıh, tasavvuf, kıraat, tıp, matematik vb. alanlarda öne çıkmış âlimlerin uğradığı, yaşadığı ve yerleştiği önemli ilim merkezlerinden olmuştur. Bu âlimler "al-Antâkî" nisbetiyle anılmışlardır. Kur’ân-ı Kerîm’de bahsi geçen gerçek inanç sahibi Habîb en-Neccâr’ın Antakya’da yaşadığı düşünülmektedir. İslam komutanı Ebû Ubeyde bin Cerrah (v. 638), Ahmed el-Kuseyrî (v. 1549), Bâyezit-i Bistâmî (v. 878), Dâvûd el-Antâkî (d. 1599) ve Ali bin Muhammed el-Antâkî (v. 987) gibi isimler Antakya’nın sosyo-kültürel hayatını şekillendiren bazı figürler olarak dikkat çekmektedir. Anılan bağlamda Antakya bölgesinde kültürel yapıda önemli özelliğe sahip Hızır’ın (a.s) Müslüman kültüründeki yerini incelenmesi, bilimsel bilginin halka doğru dini bilgi olarak ulaştırılması açısından önemli görülmektedir. Çünkü Antakya ve çevresinde halk arasındaki inanca göre Sâlih Kul’un (Hızır a.s) birçok türbe ve makamının bulunduğu bilinmektedir. Bu çerçevede Antakya’da yaşayan insanlar arasında kabul edilen Hızır inancını Kehf Sûresindeki kıssa özelinde incelemek doğru dini bilgiye erişim çerçevesinde anlamlı bulunmuştur.

Keywords

Abstract

Antakya (Antoch), the frst city which has embraced Islam in Anatolia, has been a Muslim place for a long tme. Main structure of social and cultural peculiarites of the city has been shaped predominantly by Islam itself. This is due mostly to the famous Islamic scholars who have deep religious and historical backgrounds, living in the city and around. Muslims have conquered Antakya for the frst tme and setled thereby during the period of Hz. Umar (d. 644). Later on, the city has become one of the main headquarters of the Islamic world, possessing several scholars who work in the felds such as hadith, fqh, Islamic mystcism, recitaton, medicine, mathematcs and so on. Therefore, many scholars who lived in Antakya were named as "al-Antâkî". Habib Najjar who is mentoned in Qoran as a true believer, is thought to live in Antakya, before the prophet Mohammed (SAV). The Islam commander Abu Ubeyde b. Jarrah (d. 638), Ahmed al-Kuseyri (d. 1549) Beyazit Bestami (d. 878), Dawood al-Antâkî (d. 1599) and Ali bin Muhammad Antâkî (d. 987) are among the famous fgures who have deeply affected the socio-cultural life of Antakya. Accordingly, searching and revealing the positon of Khidr (pbuh) in Islamic culture, who is also a legendary fgure in the social culture of Antakya and its region, and serving the true knowledge to people, is essental scientfcally. There are many tombs and graves which are supposedly believed to belong to him in both Sunni and Nusayri beliefs. In this study, the Khidr belief among the people who live in this area will be evaluated, in accordance with what is told in the Surat al-Kahf in the Qoran.

Keywords