ISSN:1306-7877

VÂKIDÎ’NİN İBN İSHÂK’TAN İNTİHAL YAPIP YAPMADIĞINA DAİR BİR DEĞERLENDİRME


İbn İshâk (ö. 151/768) ve Vâkıdî (ö. 207/823) siyer târihinin en önemli iki âlimidir. Her ikisi de kendilerinden sonra gelen İslam târihçilerine öncülük etmiştir. Bu öncülük rivâyet nakil metotlarında görüldüğü gibi rivâyetlerin metinlerinde de görülmektedir. İbn İshâk’ın eserinin büyük bölümü İbn Hişâm tarafından günümüze aktarılmıştır. Bu eser Hz. Peygamber’in Hz. Âdem’e kadar uzanan nesebi ile başlar ve Hz. Peygamber’in hayatı ile devam eder. Vâkıdî’nin eseri ise Hz. Peygamber’in seriyye ve gazvelerini kapsar. İbn İshâk ve Vâkıdî, eserlerinde meşhur siyer ve hadis âlimi Zührî’den rivâyette bulunmuşlardır. Ancak Vâkıdî, Zührî’nin meşhur öğrencilerinden olan İbn İshâk’tan doğrudan hiç rivâyet almamıştır. Onun bu tavrı Horovitz ve Wellhausen gibi bazı müsteşriklerin dikkatini çekmiş ve onlar bu durumu şüpheli görmüşlerdir. Bu şüphelerini desteklemek için İbn İshâk’ın Sîre’si ile Vâkıdî’nin Kitâbü’l-Meğâzî’sinde bazı bölümlerin birbirine çok benzediğini ifade etmişlerdir. Bu iddiadan yola çıkılarak Vâkıdî’nin rivâyetlerinde gizli bir şekilde İbn İshâk’tan faydalanıp faydalanmadığı tespit edilmeye çalışıldı. Bu iki müellif aynı dönemde yaşamalarına rağmen birbirleri ile doğrudan görüşüp görüşmedikleri konusunda net bir bilgiye ulaşamıyoruz. Kaynaklarda İbn İshâk’ın, Vâkıdî’nin hocası olduğuna dair rivâyetler olmasına rağmen bu hususta her ikisinden de birinci ağızdan bir açıklama göremiyoruz. Bu nedenle İbn İshâk’ın Sîre’si ile Vâkıdî’nin Kitâbü’l-Meğâzî’sinde yer alan rivâyetlerden yola çıkılarak Vâkıdî’nin intihal yapıp yapmadığı bilgisine ulaşılmaya çalışıldı. Çalışmamızda Vâkıdî’nin İbn İshâk’tan gizli bir yolla aktarımda bulunmadığı, onun, rivâyetlerini kendine has bir üslup ve isnâd yöntemi ile naklettiği sonucuna ulaştık.


Keywords


Anahtar Kelimeler: Siyer, İbn İshâk, Vâkıdî, İsnâd, Rivâyet, İntihal.

Author: Haci ATAŞ
Number of pages: 420-454
DOI:
Full text:
Share:
Toplum Bilimleri Dergisi
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.