ISSN:1306-7877

MATRAKÇI NASUH’UN TOPOGRAFİK MİNYATÜRLERİNDE PANORAMİK GÖRÜNÜM


Matrakçı Nasuh, Kanuni Sultan Süleyman (1520-1566) uzun bir saltalanatlık döneminde bilim ve sanat alanlarının en parlak olduğu dönemde yaşamış, matematik ve tarih alanlarında kitap yazmış, kendinden sonra gelen kişilere örnek olmuş bir kişiliktir. Minyatür sanatında alanında birbirinden farklı eserler yapmış oldukça başarılı bir sanatçıdır. Minyatürlerde kent, doğa, kale, liman sahnelerinin betimsel özelliklerinin ve eserlerin panoramik görünümünün yarattığı etkinin ortaya çıkarılması araştırma için büyük önem taşımaktadır. Araştırma nitel desen araştırma yöntemi ile yapılmış olup bilgilere erişmek için literatür taraması yapılmıştır. Sanatçının doğum ve ölüm yeri-tarihi bilinmemektedir. Değişik kaynaklarda onun 16. Yüzyılın son çeyreğinde vefat etmiş olabileceği ileri sürülmektedir. Fakat onun Saraybosna’da doğduğu devşirme bir ailenin mensubu olduğu bilinmektedir. Kendisinin bulduğu matrak savaş oyunu sebebiyle “Matrakçı”, kimi kaynaklarda ise “Silâhşor” unvanlarıyla anılır. Matrakçı Nasuh, Kanuni Sultan Süleyman’ın 1534-35’teki birinci İran-Irak seferini anlatan (İÜK, T.5964) 128 minyatürlerdir. Matrakçı'nın metnini yazıp minyatürlerini yaptığı öteki ikinci yazması ise 32 minyatürden oluşan Süleymanname (TSM, H.1608) adlı eseridir. Üçüncü eseri ise Tarih-i Sultan Bayezid adında 12 minyatürden oluşan (TSM, R.1272) eseridir. Bu eser iki bölümden oluşur: Birinci bölümde Kuzey Akdeniz kıyıları boyunca uzanan Cenova, Marsilya, Nice… Gibi kale ve limanların tasviri yapılmış ve buralarda demirlemiş Osmanlı donanmasını tasvir etmiştir. Eserin ikinci kısmında Macaristan seferlerini anlatan olaylara yer verilmiştir. Araştırma sonucunda veriler aracılığıyla elde edilen bulgulara bakıldığında Matrakçı Nasuh, minyatür sanatı alanında kendine göre yenilik getiren birçok kent, doğa, kale ve limanı tasvir etmiş bu tasvir sırasında özellikle panoramik görünüme ve boyut kazandırmaya önem vermiş usta bir sanatçıdır. Sanatçının bu çok yönlülüğü sanat eserlerine yansıdığı özellikle kent, doğa ve liman resimlerinde kullandığı renklerde görülmektedir.


Keywords


Matrâkçı, Minyatür, Osmanlı

Author: Tahir Çelikbağ - Fahrettin Geçen
Number of pages: 744-757
DOI:
Full text:
Toplum Bilimleri Dergisi
E-Mail Subscription

By subscribing to E-Newsletter, you can get the latest news to your e-mail.